Sztandar Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego Oddział w Kartuzach w zbiorach Muzeum Kaszubskiego
Podczas uroczystości jubileuszowej z okazji 80-lecia działalności Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach, która odbyła się 5 września 2025 roku, władze kartuskiego Oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego przekazały do zbiorów muzeum sztandar, który przez wiele lat towarzyszył działalności organizacji.
Idea ufundowania sztandaru dla kartuskiego oddziału Zrzeszenia zrodziła się w 1987 roku, za prezesury Tadeusza Stoltmanna. Spośród trzech przedstawionych propozycji walne zebranie wybrało projekt autorstwa Barbary Pisarek, która sprawowała również nadzór artystyczny nad jego wykonaniem. Sztandar został wykonany w 1991 roku przez Zofię Formelę. Figurę Matki Boskiej Sianowskiej, na prośbę Barbary Pisarek, wyhaftowała uczennica Zofii Formeli – Ida Went (Czaja).
Realizacja projektu nie była łatwa. Ze względu na trudności będące spuścizną stanu wojennego brakowało podstawowych materiałów, w tym adamaszku i atłasu, a także złotych i srebrnych nici, które trzeba było sprowadzać z zagranicy. Z tego powodu przygotowanie sztandaru trwało aż trzy lata. Znaczący wkład w realizację przedsięwzięcia miał Henryk Miotk, przewodniczący Komitetu Fundacji Sztandaru.
Uroczyste poświęcenie i wręczenie sztandaru odbyło się 3 maja 1991 roku. Tuż po poświęceniu sztandar wyruszył w swoją pierwszą odpustową pielgrzymkę do sanktuarium Matki Bożej Królowej Kaszub w Sianowie.
Sztandar wyróżniał się obecnością elementów religijnych – był pierwszym sztandarem w Zrzeszeniu, na którym umieszczono motywy religijne. Na awersie, w centralnej części, przedstawiono gryfa pomorskiego. Poniżej, po łuku, umieszczono dwuwierszowy napis: „ZRZESZENIE KASZUBSKO-POMORSKIE / ODDZIAŁ W KARTUZACH”. Drugą ważną częścią kompozycji był wizerunek Matki Boskiej Sianowskiej, szczególnie związany z duchowością i tradycją kaszubską.
Przykład kartuskiego oddziału znalazł naśladowców wśród oddziałów Zrzeszenia w Miastku i Bytowie. Również one umieściły na swoich sztandarach wizerunek Matki Boskiej Sianowskiej i zainicjowały ruch pielgrzymkowy do Sianowa. Można zatem powiedzieć, że oddziały te odegrały istotną rolę w kształtowaniu i umacnianiu kultu maryjnego na Kaszubach.
Przez lata sztandar był obecny podczas najważniejszych uroczystości, wydarzeń i przedsięwzięć organizowanych przez kartuski oddział ZKP. Służył organizacji aż do 2023 roku. W wyniku wieloletniego użytkowania uległ jednak znacznemu zniszczeniu. W 2003 roku został poddany dwóm renowacjom – pierwszą wykonała Inga Mach, drugą zaś Barbara Pisarek.
Po ponad trzech dekadach służby sztandar został przekazany do zbiorów Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach. Decyzja ta pozwala zachować go jako cenny dokument historii kartuskiego oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, a także jako świadectwo kaszubskiej tradycji, tożsamości i religijności.
Serdecznie dziękujemy władzom kartuskiego Oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego za przekazanie tego wyjątkowego daru. Sztandar, który przez lata był symbolem wspólnoty i działalności Zrzeszenia, odtąd będzie również częścią dziedzictwa zachowanego dla przyszłych pokoleń w zbiorach Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach.
