W czwartek, 27.01.2022 r. w muzeum  odbyła się promocja książki Kropidłowska opowiada Kropidłowskô òpòwiôdô. Kaszëbskò pòmòrsczé legendë w podwójnej wersji językowej: polskiej i kaszubskiej.

Oficjalną część spotkania promocyjnego poprowadziła Barbara Kąkol, która zaprosiła do rozmowy, o książce,  dr Piotra Smolińskiego i Izabelę Rzońcę.  

W książce znalazło się piętnaście  legend kaszubsko-pomorskich. Cztery  pochodzą  ze zbiorów rękopiśmiennych, pozostałe były publikowane na łamach „Wiarusa Pomorskiego” w latach 20. XX w. Wiele z nich inspirowanych jest  ludowymi podaniami i legendami. Uratował je od zniszczenia Pan Edmund Kaminski, który przekazał część spuścizny zdeponowanej u siebie w domu Muzeum Kaszubskiemu. Było to swoiste wypełnienie woli jego matki śp. Klary Górskiej, która znała się z poetką i pomagała  w przepisywaniu jej utworów z rękopisów na maszynie.

Pan Edmund Kamiński nie mógł być obecny na promocji, ale łączył się z zebranymi gośćmi online przesyłając  serdeczne pozdrowienia. Wśród gości, którzy przybyli na spotkanie byli: burmistrz Kartuz Mieczysław Grzegorz Gołuński, prezes kartuskiego partu ZKP Kazimierz Formela, dyrektor SP Staniszewo Paweł Pytka, właściciel wydawnictwa Region Jarosław Ellwart, prezes Kaszubskiego Forum Kultury Andrzej Busler i inni zacni goście.

Kontynuacją promocji była piękna interpretacja głosowa wydanych legend w wykonaniu Magdaleny Kropidłowskiej, dziennikarki, lektorki.

Tłumaczenia na język kaszubski legend  dokonał dr Dariusz Majkowski. Finalną wersję tekstu w języku polskim podał dr Piotr Smoliński. Projekt koordynowała Barbara Kąkol, która jest również autorką wstępu. Ilustracje do książki wykonała Izabela Rzońca.

Wydanie książki wsparło PB Górski i WOD-KAN Grzenkowicz. Publikację wydało Muzeum Kaszubskie w Kartuzach  w koedycji z wydawnictwem REGION Jarosława Ellwarta z Gdyni.

 

Serdecznie dziękujemy wszystkim, którzy przyczynili się do powstania niniejszej publikacji,  obecnym za życzliwość oraz wszelkie ciepłe słowa, które przy okazji tego spotkania zostały wypowiedziane.

 

***

Teodora Kropidłowska, poetka, dziennikarka -  urodziła się 28 lutego 1879 w Łągu k. Chojnic. Od 1914 roku  współpracowała z „Gazetą Gdańską" i  „Gazetą Grudziądzką", publikując w nich wiersze.  W 1920 r. podjęła pracę jako nauczycielka  w Kartuzach. W latach 1922-1927 współpracowała z „Gazetą Kartuską", następnie redagowała „Wiarusa Kaszubskiego”.

 W 1924 r. wydała przewodniki po Kaszubach pt. „Wędrówka po Kaszubskiej Szwajcarii" i   „Z dziejów Kartuz i klasztoru kartuzjanów w Kartuzach”.  Zmarła 21 sierpnia 1931 roku w Kartuzach i tutaj jest pochowana.

W 2020 roku Muzeum wraz z Towarzystwem Przyjaciół Muzeum Kaszubskiego im. F. Brzezińskiego w Kartuzach   wydało  audiobooka Bajki kartuskie w podwójnej wersji językowej polsko-kaszubskiej. Na płycie zamieszczone zostało sześć bajek Teodory Kropidłowskiej w głosowej interpretacji  Tatiany Slowi i Magdaleny Kropidłowskiej.

Na zdjęciu: Barbara Kąkol Dyrektor Muzeum Kaszubskiego podczas promocji książki "Kropidłowska opowiada".

Na zdjęciu: Pan Edmund Kamiński, który przekazał materiały dotyczące Teodory Kropidłowskiej do Muzeum Kaszubskiego. 

Na zdjęciu: dr Piotr Smoliński prezentujący książkę "Kropidłowska opowiada".

Na zdjęciu: Izabela Rzońce autorka ilustracji do książki "Kropidłowska opowiada".

Na zdjęciu od lewej: Barbara Kąkol Dyrektor Muzeum, Burmistrz Kartuz Mieczysław Grzegorz Gołuński, Magdalena Kropidłowska  oraz Izabela Rzońce.  

Szanowni Państwo,

serdecznie zapraszamy  na promocję książki Kropidłowska opowiada Kropidłowskô òpòwiôdô. Kaszëbskò pòmòrsczé legendë w podwójnej wersji językowej: polskiej i kaszubskiej, która odbędzie się 27 stycznia (czwartek) o godz.17.00 w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach przy ul. Kościerskiej 1.  W książce znalazło się piętnaście  legend kaszubsko-pomorskich.
Cztery pochodzą ze zbiorów rękopiśmiennych, pozostałe były publikowane na łamach „Wiarusa Pomorskiego” w latach 20. XX w..

Wiele z nich inspirowanych jest  ludowymi podaniami i legendami. Ich tłumaczenia na język kaszubski dokonał dr Dariusz Majkowski. Finalną wersję tekstu w języku polskim podał dr Piotr Smoliński. Projekt koordynowała Barbara Kąkol, która jest również autorką wstępu. Ilustracje do książki wykonała Izabela Rzońca. Szczegóły w załączeniu.

Wydanie książki wsparło PB Górski i WOD-KAN Grzenkowicz.

 

***

Teodora Kropidłowska, poetka, dziennikarka -  urodziła się 28 lutego 1879 w Łągu k. Chojnic. Od 1914 roku  współpracowała z „Gazetą Gdańską" i  „Gazetą Grudziądzką", publikując w nich wiersze.  W 1920 r. podjęła pracę jako nauczycielka  w Kartuzach. W latach 1922-1927 współpracowała z „Gazetą Kartuską", następnie redagowała „Wiarusa Kaszubskiego”.

 W 1924 r. wydała przewodniki po Kaszubach pt. „Wędrówka po Kaszubskiej Szwajcarii" i   „Z dziejów Kartuz i klasztoru kartuzjanów w Kartuzach”.  Zmarła 21 sierpnia 1931 roku w Kartuzach i tutaj jest pochowana.

W 2020 roku Muzeum wraz z Towarzystwem Przyjaciół Muzeum Kaszubskiego im. F. Brzezińskiego w Kartuzach   wydało  audiobooka Bajki kartuskie w podwójnej wersji językowej
polsko-kaszubskiej. Na płycie zamieszczone zostało sześć bajek Teodory Kropidłowskiej w głosowej interpretacji  Tatiany Slowi i Magdaleny Kropidłowskiej.

W 2021 r. nadszedł czas na wydanie kolejnych bajek w formie publikacji.

 

Muzeum Kaszubskie im. F. Tredera w Kartuzach

Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Kaszubskiego im. F. Brzezińskiego w Kartuzach


Teodora Kropidłowska (1879-1931)


W sobotnie popołudnie (15.01.2022 r.), w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach  odbył się wernisaż prac wykonanych zapomnianą techniką haftu nakładanego szychem pt. „Złote i srebrem haftowane”. W uroczystości wzięli udział m.in. Piotr Karczewski, doradca prezydenta RP, Mieczysław Grzegorz Gołuński, burmistrz Kartuz, Barbara Jaedtka-Walaszkowska, prezes Klubu Tulpa z Wejherowa, Aleksandra Heimowska-Zadrożna, prezes Klubu Siedmiu Kolorów z Gdańska, Ewa Gilewska, etnograf z Muzeum Narodowego w Gdańsku (Oddział Etnografii), Alicja Serkowska, wiceprezes Stowarzyszenia Twórców Ludowych, Wojciech Konkel, prezes gdańskiego oddziału ZKP, Andrzej Busler, prezes Kaszubskiego Forum Kultury  i wielu innych wspaniałych gości.

Na ekspozycji  zaprezentowano prace uczestniczek kursu złotogłowia – złotnicy – haftu użytkowego a także mistrzyń tej dziedziny haftu, które zaszczyciły wernisaż swoją obecnością. Niestety nieobecna była  Pani Danuta Niechwiadowicz instruktorka złotnicy, która połączyła się online z zebranymi kierując do dyrektor muzeum i hafciarek  wiele ciepłych słów i podziękowań. Panią  Irenę Szczepańską, reprezentowała córka - Aleksandra Heimowska-Zadrożna, również instruktorka tej trudnej dziedziny haftu. Bo przecież haft czepcowy  wymaga nadzwyczajnej  biegłości technicznej ponieważ   wykonywany  jest   tzw. szychem (bawełnianą nicią owiniętą drucikiem).

 Miłym akcentem spotkania było przekazanie przez burmistrza Kartuz do zbiorów muzeum repliki torebki księżnej Kate wykonanej przez Annę Prill, a także teki wzorów kaszubskich m.in. Zofii Formeli  z Kartuz. Pan Piotr Karczewski wręczył na ręce dyrektor muzeum  najnowsze wydawnictwo "Wzory haftu kaszubskiego Szkoła Żukowska".

Ekspozycja  została zorganizowana we współpracy z Kaszubskim Forum Kultury,  a także Klubem Haftu „Tulpa” z Wejherowa i Klubem Siedmiu Kolorów działającym przy gdańskim oddziale ZKP.

Na wystawie  zaprezentowane zostały  pięknie zdobione czepce, krawaty, muszki, torebki, opaski, obrazy, sakiewki, szkatułki,  pasy i strój kaszubski. Tradycyjne, kaszubskie wzory wyszyte złotą i srebrną nicią na czarnym, bordowym i zielonym aksamicie to prawdziwy majstersztyk rękodzieła regionalnego. Haft ten określany jako złotnica -  nazwę swą zawdzięcza nakryciom głowy (złotogłowie). Obecnie haft jest przedmiotem dumy mieszkańców Kaszub. Ekspozycja  jest pewnym wyrazem podziękowania dla wszystkich Pań, które kultywują dawną sztukę wykonania haftu czepcowego, popularyzują ją i potrafią dzielić się nią z innymi. 

Wystawa jest dostępna w zrewitalizowanym  budynku  w godzinach funkcjonowania Muzeum można ją oglądać do 10 grudnia b.r.. Wstęp na nią jest bezpłatny.

 

***

Złotnice  wykonywane były w początkowym okresie przez hafciarki z klasztorów w Żukowie i Żarnowcu, a później również przez zamożne Kaszubki. Złotogłowia haftowane złotą lub srebrną nicią stanowiły najpiękniejszy z elementów odświętnego stroju kobiet kaszubskich. Wykonywane były z aksamitu, brokatu i tafty. Podstawowymi motywami haftu czepcowego były motywy roślinne - tulipany, palmety, stokrotki, owoce granatu.

Czepce używane były jedynie przez zamożne kobiety, gdyż w połowie XIX w. wartość czepca przewyższała wartość krowy.  Niestety w XIX w. zakony uległy kasacie, a wraz z nimi przyklasztorne szkoły. W pierwszej połowie XIX wieku wraz ze śmiercią ostatnich mniszek i ich uczennic zanikło hafciarstwo złotnic.

Wyhaftowanie czepca było i jest nie lada sztuką. Materiał – aksamit musi być napięty w ramce. Używa się kilku rodzajów złotych lub srebrnych nici, a także tak zwanego bajorka, to jest spiralnie skręconego w formie rurki cieniutkiego złotego drucika. Niektóre czepce ozdobione są (ozdabiano) cekinami.

Elementy złotnicy zostały wykorzystane  w stroju kaszubskim (serdak damski). Ponadto transformację złotnicy dziś znajdziemy także na współczesnych częściach kobiecej i męskiej garderoby oraz dodatkach do nich. W 2017 roku  torebkę zdobioną złotnicą - autorstwa Anny Prill - otrzymała księżna Kate (księżna Cambridge), podczas wizyty na Pomorzu.

fot. Andrzej Dywelski

     

Uroczyste otwarcie wystawy pt. „Złotem i srebrem haftowane”.

    

Na zdjęciach: autorki prac wraz z osobami towarzyszącymi. 

       

Wystawa złotnicy pt. „Złotem i srebrem haftowane”

      

                                                                                                                                      Na zdjęciu: autorki prac oraz goście przybyli na wystawę. 

        

                                   Na zdjęciu: autorki prac wraz z osobami towarzyszącymi.     Na zdjęciu: Barbara Kąkol dyrektor Muzeum Kaszubskiego podczas wystawy. 

         

                  Na zdjęciu: Barbara Kąkol dyrektor Muzeum oraz hafciarka Anna Prill.             Fragment wystawy pt. „Złotem i srebrem haftowane”

                      

             

                                                                  Barbara Kąkol dyrektor Muzeum wraz z Burmistrzem Kartuz oraz gośćmi przybyłymi na wystawę. 

         

                                                              Barbara Kąkol dyrektor Muzeum wraz z Burmistrzem Kartuz oraz gośćmi przybyłymi na wystawę. 

         

                       Barbara Kąkol dyrektor Muzeum wraz z Burmistrzem Kartuz oraz gośćmi przybyłymi na wystawę podczas przekazania torebki do zbiorów Muzeum. 

        

                     Barbara Kąkol dyrektor Muzeum wraz z Burmistrzem Kartuz oraz gośćmi przybyłymi na wystawę podczas przekazania torebki do zbiorów Muzeum. 

         

                                                                         Mieczysław Grzegorz Gołuński Burmistrz Kartuz przekazuje wzory haftu Kaszubskiego do zbiorów Muzeum. 

           

          

 

              

 

Gdańska artystka Beata Mordawska chciała podzielić się odnalezionymi zdjęciami z młodości swojej pochodzącej z Kaszub babci, Ritty Romel Czarnowskiej (1936-2012).

Tak powstał projekt e-booka w formie kolażu "Dlaczego nie poznałam babci gdy była młoda?", którego premiera online nastąpi 15 stycznia 2022 r.
Serdecznie zapraszamy do lektury.

e-Książka będzie dostępna bezpłatnie na stronie mordawska.com/ritta, a pod koniec miesiąca będzie można również znaleźć jej wydanie w wersji angielskiej
oraz portugalskiej.

 

Projekt powstał w ramach Stypendium Kulturalnego Miasta Gdańska.

Podkategorie