28 września br. w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach odbyła się debata pn. Kaszuby a Dolny Śląsk.  W trakcie spotkania zorganizowanego przez kartuskie muzeum oraz Instytut Kaszubski we współpracy z Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. W. Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego swoje spostrzeżenia konfrontowali przedstawiciele środowiska naukowego: wrocławskiego i gdańskiego.

Spotkanie poprowadził dr Tomasz Rembalski, a udział w debacie wzięli:

Prof. Małgorzata Ruchniewicz – prof. nadzw. w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Zainteresowania badawcze pani profesor koncentrują się wokół historii Śląska w XIX i XX w. (ze szczególnym uwzględnieniem Ziemi Kłodzkiej) oraz Europy Wschodniej w XX w.

Prof. Krzysztof Ruchniewicz – historyk, niemcoznawca, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego; specjalizuje się w historii najnowszej, historii Niemiec, integracji europejskiej, stosunkach polsko-niemieckich w XX w., dziejach Polaków w Niemczech, międzynarodowych badaniach podręcznikowych.

Prof. Cezary Obracht Prondzyński - socjolog, antropolog, historyk, prezes Instytutu Kaszubskiego, kierownik Zakładu Antropologii Społecznej w Instytucie Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa Uniwersytetu Gdańskiego. Zainteresowania badawcze profesora koncentrują się m.in. wokół historii Kaszubów, europejskiej polityki regionalnej oraz ochrony praw mniejszości narodowych.

Dr Tomasz Rembalski  - historyk, adiunkt w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego. Zajmuje się badaniem dziejów wsi kaszubsko-pomorskiej do początków XX w., a w szczególności stosunkami społeczno-gospodarczymi, dziejami szlachty kaszubskiej, osadnictwem, lokalnym Kościołem katolickim, ruchem naturalnym, genealogią oraz edytorstwem źródeł historycznych i etnicznych.

W spotkaniu uczestniczyli także przedstawiciele świata nauki: prof. Dušan-Vladislav Paždjerski, dr Elżbieta Bugajna; organizacji pozarządowych, instytucji kulturalnych, edukacyjnych, mieszkańcy Kartuz.

Debata miała na celu przybliżenie podobieństw i różnic między Dolnym Śląskiem a Kaszubami.  Eksperci rozmawiali o wielokulturowości, tożsamości, etniczności, relacjach międzykulturowych. Dyskutowano także o historii ludzi mieszkających na pograniczu kaszubskim i na Śląsku. Prof. Prondzyński podkreślił rolę i znaczenie Uniwersytetu Wrocławskiego jako ważnego ośrodka naukowego, na którym studiowali czołowi Kaszubi. Przypomniał, że była to jedna z ważniejszych uczelni w XIX w. na terenie państwa niemieckiego.  Ponadto we Wrocławiu rozwijał się bardzo ruch panslawistyczny, który był magnesem dla studentów kaszubskich. Profesor poruszył także kwestię zniszczeń wojennych. Zauważył, że o ile na Pomorzu Zachodnim skala zniszczeń była ogromna, to na Dolnym Śląsku sporo zabudowy się zachowało.  Wiele budynków, będących w gorszym stanie technicznym, zostało rozebranych. Miało to związek z realizacją programu odbudowy Warszawy, dla której potrzebne były materiały budowlane, np. cegła.

Z kolei  prof. Małgorzata Ruchniewicz poruszyła problem migracji dla kultury Dolnego Śląska, która jest bardzo różnorodna. Zaznaczyła, że jesteśmy depozytariuszami pamięci i zaapelowała o pielęgnowanie reliktów przeszłości, bowiem świadczą one o naszej historii. Poszanowanie dla innych stanowi o poszanowaniu siebie.

Najważniejsze wątki dotyczące Dolnego Śląska zostały wypowiedziane przez prof. Krzysztofa Ruchniewicza. Zauważył, że Dolny Śląsk był częścią dawnej krainy historycznej Śląsk, w której Wrocław pełnił szczególną rolę w hierarchii ośrodków miejskich Niemiec. Ponadto profesor zanalizował procesy urbanizacyjne ściśle powiązane z industrializacją na tym terenie.  Podkreślił, iż zdobycze na zachodzie, określane terminem Ziemi Odzyskanych, obejmowały wysoko rozwinięte, bogate w infrastrukturę, uprzemysłowione tereny poniemieckie z ważnym ośrodkiem miejskim - Wrocławiem.

Podczas debaty podkreślano także różnice między Kaszubami a Dolnoślązakami. Kaszubi są społecznością długiego trwania, ludność rodzima Dolnego Śląska na wskutek przesunięcia granic na mocy zawartych w 1945 roku na Konferencji Poczdamskiej umów międzynarodowych wyemigrowała/została wysiedlona.  W jej miejsce przybyli repatrianci, przesiedleńcy i migranci wewnętrzni. Ci ludzie, pochodzący z różnych kultur, musieli nauczyć się współistnienia w jednym społeczeństwie i poszanowania innych wartości. Nie było to łatwe, ale z czasem zrodziło wartości uniwersalne. Dla wielu z nich wejście w nowe miejsce było jednocześnie wejściem w nowe, wyżej zorganizowane środowisko materialno-techniczne.  Ale wciąż istniała też niepewność co do dalszych losów tego terytorium (korekty granicy następowały jeszcze w 1949 r.).

W przypadku Kaszubów powojenna rzeczywistość także nie napawała optymizmem. Po wojnie Kaszubi oczekiwali nowej, sprawiedliwej Polski, w której mogliby zachować swoją tożsamość, rozwijać własną kulturę i korzystać z pełni praw obywatelskich. Rzeczywistość jednak okazała się zupełnie inna. Kaszubi byli traktowani jako obywatele drugiej kategorii. Zmiany nastąpiły po transformacji i dopiero od tego czasu Kaszubi mogą decydować o swojej przyszłości.

Oba Regiony w XX stuleciu i na początku XXI wieku przeszły ogromne przemiany widoczne w sferze politycznej, społeczno-ekonomicznej, gospodarczej i kulturowej.Będąc na Kaszubach nie sposób nie zauważyć ogromnego skoku cywilizacyjnego, jaki tu nastąpił. Nie tylko miasta, ale także wsie w ciągu ostatnich dwóch dekad uległy ogromnemu  przeobrażeniu. I o tych zmianach także rozmawiali nasi rozmówcy.

Serdecznie dziękujemy wszystkim za udział w debacie. Szczególne podziękowania kierujemy  w stronę prof. Małgorzaty Ruchniewicz i prof. Krzysztofa  Ruchniewicza za poświęcony czas. Panu prof. Cezaremu  Obracht Prońdzyńskiemu dziękujemy  za współtworzenie debaty, zaś dr Tomaszowi Rembalskiemu za jej prowadzenie.

 (oprac. B.K.) fot. R.Mielewczyk 

Prof. Małgorzata Ruchniewicz, prof. Cezary Obracht Prondzyński,

dr Tomasz Rembalski, prof. Krzysztof Ruchniewicz.  

 

Prof. Cezary Obracht Prondzyński oraz dr Tomasz Rembalski.

Goście przybyli na debatę Kaszuby a Dolny Śląsk. 

 

 Kazimierz Formela i Brunon Cirocki.

Goście przybyli na debatę.

Podczas debaty Kaszuby a Dolny Śląsk.

Barbara Kąkol dyrektor Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach  wita gości przybyłych na debatę.  

Prof. Małgorzata Ruchniewicz.

Prof. Krzysztof Ruchniewicz.

Dr Tomasz Rembalski.

Podziękowanie za udział w debacie. 

 

W dniach 17 – 18.09.2022 w Muzeum Kaszubskim im. Franciszka Tredera w Kartuzach odbyły się Europejskie Dni Dziedzictwa pod hasłem " Połączeni Dziedzictwem". 

 

Tegoroczne obchody rozpoczęły się otwarciem wystawy „Feliks Cassubia, Od Gduńska tu – jaż do Roztoczi brom”, nawiązującej do 65 rocznicy odrodzenia ruchu kaszubskiego. Otwarcia dokonał inicjator wystawy senator Kazimierza Kleina. Wydarzeniem muzycznym wieczoru był energetyczny koncert w wykonaniu Akademii Głosów Tradycji, zespołu kobiecego wykonującego pieśni tradycyjne z różnych regionów Polski. Panie zaśpiewały m.in. pieśń żałobną z Podlasia „Wyletieła dusza z tieła”, znaną i śpiewaną, również na Polesiu Ukraińskim i Białoruskim oraz pieśni i przyśpiewki ludowe z Kaszub.

Drugiego dnia goście muzeum mieli okazję degustować przysmaki kuchni ukraińskiej i kaszubskiej przygotowane przez członkinie Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Kaszubskiego  oraz przez Stowarzyszenie Otwarte Kaszuby. Ponadto mogli zapoznać się  z elementami wzornictwa charakterystycznego dla ukraińskiej sztuki ludowej, w ramach warsztatów rękodzielniczych prowadzonych przez panie ze Stowarzyszenia Otwarte Kaszuby oraz pracowników Muzeum Kaszubskiego. Obchody zakończył pokaz dwóch etiud filmowych „Rodzina” i „Pokój”, poruszających tematykę wojenną.  Obrazy zostały przygotowane przez młodzież ze Szkoły Sobotnio – Niedzielnej przy Związku Polaków na Ukrainie Oddział w Odessie.

W trakcie 30 edycji EDD były zbierane środki pieniężne na rzecz pomocy Ukrainie.

 

Serdecznie dziękujemy wszystkim, którzy przyczynili się do uświetnienia Europejskich Dni Dziedzictwa, które zostały zorganizowane w kartuskim muzeum po raz drugi.

fot. Ryszard Mielewczyk

 

Podczas wystawy „Feliks Cassubia, Od Gduńska tu – jaż do Roztoczi brom”, nawiązującej do 65 rocznicy odrodzenia ruchu kaszubskiego.

 

Kazimierz Formela prezes ZKP, senator Kazimierz Kleina oraz goście przybyli na wystawę.

 

Goście przybyli na wystawę„Feliks Cassubia, Od Gduńska tu – jaż do Roztoczi brom”.

 

                                                          Senator Kazimierz Kleina.                                               Panie z zespołu Akademii Głosów Tradycji.                               

 

Senator Kazimierz Kleina, Mieczysław Grzegorz Gołuński burmistrz Kartuz, Barbara Kąkol dyrektor Muzeum

podczas otwarcia wystaw „Feliks Cassubia, Od Gduńska tu – jaż do Roztoczi brom”.

 

Koncert w wykonaniu Akademii Głosów Tradycji.

0 

Mieczysław Grzegorz Gołuński burmistrz Kartuz, senator Kazimierz Kleina wraz z gośćmi przybyłymi na koncert. 

 

Goście podczas koncertu Akademii Głosów Tradycji.

 

Koncert w wykonaniu Akademii Głosów Tradycji, zespołu kobiecego wykonującego pieśni tradycyjne z różnych regionów Polski. 

Podkategorie