„Pòwiôdają ò tim gardze, że je jedinym w Eùropie, do jaczégò z kòżdi stronë wjéżdżô sã przez las. I gwësno jakno jediny mô jaż piãc malownëch jezór.
Chtëż nie czuł ò snôżi krôjnie zwóny Kaszëbską Szwajcarią – regionie górów, lasów i wòdë, chtërnégò stolëca je i centrum i skôrbnicą òriginalnégò fòlkloru tëch zemiów? Drogã do regionalnégò mùzeùm w Kartuzach wskôże kòżdi. Chòc jegò niewëróżniający sã bùdink stoji kòl bòczny sztrasë, to prawie òn je òstrzódkã zaczekawieniô przejéżdżającëch tuwò turistów...”.
Tima słowama zaczinô swój artikel „Kartësczé Gôdczi” („Kartuskie Gawędy”) amerikańsczi gazétnik Zbigórz Roessler z Detroit pò zwanożenim wëstawòwëch zalów Kaszëbsczégò Mùzeùm. Artikel sczerowóny do Amerikańsczi Pòlonii ùkôzôł sã w pismionie „Straż” w stëcznikù 1989 rokù i mòcno pòkazëje stopiéń zafascynowaniô aùtora sprawama Mùzeùm i Kaszëb.
Spòsobnosc Kaszëbsczégò Pòjezerzô (Kaszëbsczi Szwajcarii), òczarzenié prostim lëdã i jegò materialną kùlturą dôł cësk czedës na młodégò kaszëbsczégò szkólnégò ze wsë Bòrzestowò k. Kartuz – Frãcëszka Trédra, chtëren z pòdskôcënkù – znónégò pisarza i kaszëbsczégò dzejarza z Kartuz – dra Aleksandra Majkòwsczégò – zaczął òsoblëwé rozpòwszechnianié lëdowi kùlturë pòprzez zbieranié etnograficznëch òbiektów w swòjim dodomie w rodzynnym Bòrzestowie. Zjiscëwanié zamiarów mòżlëwé bëło przede wszëtczim dzãka pòdtrzëmiwaniémù przez Kaszëbów swòjich nôrodnëch tradicjów.
To przërzeszenié do tradicji przódków òstało do dzys w spòsobie mëszleniô kaszëbsczégò lëdu, co je widoczné m. jin. w jistnienim centrum kùlturë, jaczim je bezspiérno terô Kaszëbsczé Mùzeùm.
Dzysô, z perspektiwë przeszło półwieczô òd czasu twòrzeniô przez F. Trédra spòdlégò Mùzeùm, jegò zadania i rola mòcno sã zmieniłë. Przédnym zadanim je ju nie tëli samò zwëskiwanié nowëch ekspònatów, le zabezpieczenié i kònserwacjô tëch, chtërne Mùzeùm ju mô. Wôżną statutową czinnoscą Mùzeùm je terô dokùmentowanié i nôùkòwé òpracowëwanié wëników badérowaniów i prowadzenié robòtów w terenie, a równoczasno ùprzistãpnianié wëstawòwëch zalów Mùzeùm zwiédzającym turistom.
Wëstawòwé zale Kaszëbsczégò Mùzeùm zwiédzają kòżdégò rokù dzesątczi tësący turistów z kraju i zza grańcë. Niechtërny z nich òczarzony zbiorama i gôdkama prowadników Mùzeùm chãtno tu przëjéżdżają nazôd. Tej nie bez prôwdë je stwierdzenié Z. Roesslera, że „... czë je mùsz dodawac, że znaczenié tegò do niedôwna jesz prowincjonalnégò miasteczka pòdnôszają téż i wielné òdwiedzënë zagrańcznëch gòscy? W pamiątkòwi ksãdze mùzeùm nalézemë wpisë lëdzy z Brazylii, Stanów Zjednoczonëch, Kanadë, wanożnëch karnów z Hòlandii, Rusji. Są egzoticzné symbòlë z Chinów, Japónii, słowa ùwôżaniô òd zwiédzającëch z Francji, Niemców, Szpanii... Kù reszce, przekònôjta sã Państwò, sami...”.