Relacja z prelekcji Pana Łukasza Grzędzickiego

20 lutego 2020 na piętrze nowego wnętrza Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach odbył się wykład pt. „Spór o Gdańsk i Kaszuby po I wojnie światowej w kontekście potrzeby powrotu Rzeczypospolitej nad Bałtyk".   Prelekcję poprowadził Łukasz Grzędzicki, urzędnik samorządowy, działacz regionalny, a w latach 2010-2016 także prezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, aktualnie jeden z wiceprezesów ZKP.

 Na spotkanie przybyło mnóstwo  osób, w tym młodzież z ZKiW w Kamienicy Szlacheckiej, Katolickiej Szkoły Podstawowej w Kartuzach a także  Mieczysław Grzegorz Gołuński, burmistrz Kartuz i Danuta Rek, radna Sejmiku Województwa Pomorskiego.  Partnerem wydarzenia  był kartuski oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.

Prelegent przedstawił  sytuację Kaszubów na Pomorzu, zarówno przed jak i po zakończeniu I wojny światowej.  Wspomniał  o osobach najbardziej zasłużonych dla Kaszub w tym czasie -  Franciszku Kręckim czy Józefie Wybickim. Gość   podkreślał, że bez dostępu do morza, bez portu odrodzona Polska nie byłaby w stanie  podnieść się gospodarczo, gdyż musiałaby polegać na przychylności dwóch co najmniej kłopotliwych sąsiadów - Niemiec i Rosji. Spotkanie było też okazją do wręczenia dodatkowego podziękowania dla Zbigniewa Stankowskiego, który przekazał na rzecz Muzeum Kaszubskiego płaskorzeźbę, przedstawiającą Godło Polski, a zaprezentowaną po raz pierwszy  na uroczystościach na Rynku w Kartuzach 8 lutego. Część oficjalną zakończyło jeszcze wspólne odśpiewanie kaszubskiego hymnu.

Z racji obchodzonego tego dnia Tłustego Czwartku nie mogło też zabraknąć pączków. Licznie przybyli na wykład mieszkańcy z chęcią ich kosztowali, oglądając przy tym wystawę, poświęconą powrotowi powiatu kartuskiego w granice Rzeczypospolitej Polskiej.

 

 

                                                                              

Zaproszenie na wykład "Spór o Gdańsk i Kaszuby po I wojnie światowej"

Relacja z 100. rocznicy powrotu Kartuz do Polski [GALERIA]

 

W sobotę, 8 lutego w Kartuzach odbyły się powiatowo-gminne obchody 100. rocznicy powrotu Pomorza w granice Rzeczpospolitej. Z tej okazji w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach została otwarta okolicznościowa wystawa, którą w tym dniu obejrzeli uczniowie szkół z Mirachowa i Staniszewa z ich dyrektorami, Panią Hanną Pionk i Panem Pawłem Pytka na czele.

 

Główne jednak uroczystości miały miejsce na Rynku w Kartuzach, gdzie krótki rys historyczny przedstawiła dyrektor muzeum, Barbara Kąkol. Wojsko Polskie - tak jak sto lat temu - przywitał Starosta Kartuski. Następnie odbyła się uroczysta msza święta w kościele św. Kazimierza. Patriotyczną homilię wygłosił ks. dr Ryszard Różycki. Po nabożeństwie wszyscy udali się pod pomnik Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej. Jest to miejsce szczególne dla kartuzjan, w którym gromadzą się podczas najważniejszych świąt i istotnych wydarzeń. Miejsce ma ogromny wymiar historyczny – tutaj bowiem kilkadziesiąt lat temu gen. Józef Haller modlił się przed wizerunkiem Matki Bożej, powierzając siebie i Kaszubów Jej opiece. Warto także wspomnieć, że to ułani krechowieccy brali udział w demontowaniu elementów cokołu wojaka pruskiego, który stał w parku do 1920 r..

 

Przed figurą Matki Boskiej, przemówienie wygłosił Mieczysław Grzegorz Gołuński, burmistrz Kartuz. Dalej nastąpiło uroczyste odsłonięcie tablicy, poświęconej gen. broni Józefowi Hallerowi, którego dokonali burmistrz Gołuński ze starostą powiatowym Bogdanem Łapą, a także obecni na kartuskich uroczystościach wicewojewoda pomorski Mariusz Łuczyk, senator RP Stanisław Lamczyk, posłanka Magdalena Sroka oraz Piotr Karczewski, doradca prezydenta RP. Następnie zaś poszczególne delegacje złożyły pod pomnikiem kwiaty.

 

Warto wspomnieć, że to nie koniec świętowania 100 – lecia powrotu Powiatu Kartuskiego do Polski.

 

W muzeum trwa wystawa, na którą wstęp jest bezpłatny. Przedstawia wkroczenie 1 Pułku Ułanów Krechowieckich do Kartuz, pobyt gen. Józefa Hallera w Kartuzach, a także dokumentuje przemiany gospodarcze i społeczne jakie się dokonały w okresie międzywojennym na Kaszubach.

 

20 lutego odbędzie się wykład Łukasza Grzędzickiego pt. „Spór o Gdańsk i Kaszuby po I wojnie światowej  w kontekście potrzeby powrotu Rzeczypospolitej nad Bałtyk".

 

 

 

Podczas tegorocznej Nocy Muzeów zorganizowany zostanie pokaz mody międzywojnia, , zaś w okresie marzec – czerwiec realizowane będą w muzeum warsztaty z szydełkowania, podczas których młodzież wykona w barwach narodowych Polski i Kaszub ubranka dla ławek. „Dziergane graffiti” to forma sztuki, która ma na celu wprowadzenie koloru do naszego miejskiego krajobrazu oraz zwrócenie uwagi na wspólną przestrzeń. Stąd w stolicy Kaszub pojawią się instalacje pokryte włóczką, które mamy nadzieję, kartuzjanie przyjmą z entuzjazmem.

 

We wrześniu w muzeum odbędzie się promocja wydawnictwa "Powrót Pomorza w granice Rzeczypospolitej. W setną rocznicę 1920-2020".

 

Krótki rys historyczny

 

Luty 1920 roku był miesiącem przełomowym dla Kartuz. Już od kilku miesięcy polscy mieszkańcy powiatu kartuskiego czekali na ratyfikację traktatu wersalskiego z 1919 roku, który miał przynieść to, na co czekano 148 lat. Nasze miasto miało wrócić w struktury Rzeczypospolitej, która odzyskała niepodległość już w 1918 roku. (Gdańsk – Wolnym Miastem, stolica województwa w Toruniu)

 

Nadszedł upragniony od pokoleń dzień - oto Wojsko Polskie od strony Ręboszewa wkracza do Kartuz – 1 Pułk Ułanów Krechowieckich wchodzący w skład Armii Hallera. Pułk miał bogaty rodowód i wyjątkowo piękną kartę bojową. Jako jedyna jednostka w odrodzonym Wojsku Polskim walczył ze wszystkimi trzema zaborcami w ciągu jednego dnia. Został ściągnięty z frontu wołyńskiego, by 17 stycznia 1920 roku rozpocząć marsz w ramach akcji przejmowania Pomorza.

 

1 Pułk Ułanów Krechowieckich był we wszystkich miejscowościach powiatu kartuskiego owacyjnie witany. Przejmowanie powiatu kartuskiego trwało kilka dni. Ułani dotarli na Rynek, gdzie oczekiwał ich już tłum mieszkańców. Uroczystość szybko zmieniła się w manifestację patriotyczną. Przygotowania do tej chwili trwały w mieście od wielu dni. Na ich cześć budowano bramy powitalne, dekorowano domy i ulice, odprawiano nabożeństwa, organizowano zabawy, śpiewano pieśni, tworzono też okolicznościową poezję!

 

W scenariuszu powitania nigdy nie brakowało licznych przemów, a zwłaszcza oficjalnego przekazywania władzy lokalnej wyznaczonym osobom. Wydarzenia te odnotowywała prasa pomorska, ale także z innych regionów oraz ogólnopolska.

 

 

 

Po tych uroczystościach na rynku część pułku zakwaterowała się w Kartuzach i okolicy, sztab pułku w Żukowie. W „Gazecie Gdańskiej” pisano o tym wydarzeniu, że wieczorem uczczono wkraczające wojska iluminacją i przedstawieniem w Karthauzer Hof.

 

Z Kartuz ułani udali się drogą Sianowo – Szemud do Wejherowa, by 10 lutego 1920 roku wziąć udział w akcie zaślubin Polski z morzem w Pucku, (w Bałtyku został zanurzony sztandar pułku). Wojsko polskie nie ciągnęło za sobą taborów, gdyż mieli się szybko przemieszczać. Prowiant dla żołnierzy miały już przygotowane organizacje polskie w oparciu o plany Organizacji Wojskowej Pomorza. Po wkroczeniu wojsk polskich ujawniała się OWP, która miała zinwentaryzowane obiekty publiczne i zabezpieczone mienie publiczne przed wywózką do Niemiec. Następował rozwój oddziałów kaszubskiego pułku piechoty, do którego wstępowali nadal ochotnicy. Na miejscu formował się pułk kaszubski i zabezpieczał tym samym teren.

 

 

 

Pułk wchodził w skład Armii Hallera. Dlatego też na Kaszubach wspomina się jedną postać - gen. Józefa Hallera. Żaden inny wojskowy nie jest do dziś tak silnie obecny w zbiorowej pamięci regionu jak właśnie gen. Haller – chociaż tereny te udało się pozyskać droga dyplomatyczną a nie zbrojną. Generał stał się symbolem powrotu Pomorza w grancie Rzeczypospolitej. Kochany i podziwiany, zwłaszcza na Pomorzu.

 



 

 

 

 

Zapraszamy na wystawę fotografii "Powrót powiatu kartuskiego do Polski"

Ferie w Muzeum

Plakat oraz karta uczestnika (pobierz)

 

Aktualności

18 wrzesień 2020
 17 września  w kartuskim Muzeum odbył się wernisaż wystawy malarskiej „Mistyk na Kaszubach”. Ekspozycję tworzy dwadzieścia osiem obrazów autorstwa Wiesława Grzecha.     W uroczystości otwarcia ucze...
14 wrzesień 2020
Dyrektor Muzeum Kaszubskiego im. F. Tredera w Kartuzach ma zaszczyt zaprosić nawystawę Wiesława Grzecha ,,Mistyk na Kaszubach”, którą rozpocznie uroczysty wernisaż.17 września 2020 (czwartek) o godz. ...

Muzeum Kaszubskie im. Franciszka Tredera w Kartuzach
Copyright © 2012

Projekt i wykonanie: Projekt i realizacja: StudioArt.biz